Dedicated Blog

Dedicated Blog

Tuesday, February 7, 2012

प्रश्नमंजुषा -210


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा
2. MPSC PSI पूर्व परीक्षा
3. MPSC Asst पूर्व परीक्षा
4. MPSC STI पूर्व परीक्षा
5. D.Ed. CET 2012
6. सर्व प्रकारच्या स्पर्धा परीक्षा

1. अलीकडेच CSO ( केंद्रीय सांख्यीकीय कार्यालय ) ने जारी केलेल्या आकडेवारीनुसार 2010-11 या वर्षासाठी भारताचे दरडोई उत्पन्न (Per Capital Income ) किती होते ?

A. 46,117 रु.
B. 53,331 रु.
C. 4617 रु.
D. 5333 रु.

Click for answer 
B. 53,331 रु.

2.: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडीयाने अलीकडेच ( सर्वप्रथम ) किती रुपयांच्या नोटा रुपयाचे नवीन चिन्ह अंकीत करून बाजारात आणल्या आहेत ?

A. 5 रु.
B. 100 रु.
C. 500 रु.
D. 1000 रु.

Click for answer 
C. 500 रु.

3. भारत सरकारने अलीकडेच शिकोगा विद्यापीठात कोणाच्या नावाने मानद ' चेअर ' स्थापन करून संबंधित विषयांतील संशोधनासाठी उत्तेजन मिळावे यासाठी करार केला आहे ?

A. डॉ. एस.चंद्रशेखर
B. डॉ. हरगोविंद खोराणा
C. डॉ. वेंकटरामन
D. स्वामी विवेकानंद

Click for answer 
D. स्वामी विवेकानंद

4. भारत सरकारने 1320 मेगावॅट क्षमतेचा औष्णिक विद्युत प्रकल्प 'खुलना' येथे स्थापन करण्यासाठी ____________________ देशाबरोबर करार केला आहे .

A. नेपाळ
B. भूतान
C. बांगलादेश
D. अफगाणिस्तान

Click for answer 
C. बांगलादेश





5. ' करीयर ग्रॅण्ड स्लॅम' जिंकण्याचा भीम पराक्रम करणारी पहिली भारतीय व्यक्ती ठरण्याचा बहुमान कोणी पटकविला ?

A. सानिया मिर्झा
B. प्रकाश अमृतराज
C. महेश भूपती
D. लिएंडर पेस

Click for answer 
D. लिएंडर पेस
स्पष्टीकरण : लॉन टेनिसच्या चारही मुख्य स्पर्धा म्हणजेच अमेरिकन ओपन, फ्रेंच ओपन, ऑस्ट्रेलियन ओपन आणि विम्बल्डन करियरमध्ये एकदा तरी जेतेपद प्राप्त करण्याच्या पराक्रमास ' करीयर ग्रॅण्ड स्लॅम ' म्हणतात .

6. नुकतेच निधन झालेले एम.ओ.एच.फारूक हे कोणत्या राज्याचे राज्यपाल होते ?

A. आंध्रप्रदेश
B. केरळ
C. त्रिपुरा
D. आसाम

Click for answer 
B. केरळ

7. 2012 च्या भारतीय प्रजासत्ताक दिनाच्या मुख्य सोहळ्याच्या विशेष अतिथी श्रीमती यिंगलक शिनवात्रा ह्या कोणत्या देशाच्या पंतप्रधान आहेत ?

A. त्रिनिनाद-टोबॅगो
B. थायलंड
C. फिलीपाइन्स
D. दक्षिण कोरीया

Click for answer 
B. थायलंड

8. भारतीय प्रजासत्ताक दिनाच्या मुख्य अतिथी म्हणून उपस्थित राहण्याचा मान सर्वप्रथम कोणत्या महिला अध्यक्ष / पंतप्रधान / राष्ट्रप्रमुखास मिळाला ?

A. श्रीमती भंडारनायके
B. यिंगलक शिनवात्रा
C. राणी एलिझाबेथ-II
D. शेख हसीना

Click for answer 
C. राणी एलिझाबेथ-II

9. चार दिवसांचा ' एलोरा - अजंठा फेस्टीवल ' 3 वर्षानंतर कोणत्या शहरात साजरा झाला ?

A. औरंगाबाद
B. दौलताबाद
C. पुणे
D. मुंबई

Click for answer 
A. औरंगाबाद

10. ' मतदार दिन ' भारतात कधी साजरा केला गेला ?

A. 1 जानेवारी
B. 12 जानेवारी
C. 25 जानेवारी
D. 26 जानेवारी

Click for answer 
C. 25 जानेवारी

प्रश्नमंजुषा -209


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC PSI पूर्व परीक्षा
2. MPSC Asst पूर्व परीक्षा
3. MPSC STI पूर्व परीक्षा
4. D.Ed. CET 2012
5. सर्व प्रकारच्या स्पर्धा परीक्षा

1. 'ब' जीवनसत्त्वास _____________ असेही म्हणतात.

A. नायसिन
B. थायोमिन
C. अस्कॉर्बिक आम्ल
D. यापैकी नाही

Click for answer 
B. थायोमिन

2. 1 ज्यूल = _______________ अर्ग

A. 10
B. 103
C. 105
D. 107

Click for answer 
D. 107

3. कार्बनची संयुजा ___________ आहे .

A. 2
B. 3
C. 4
D. 1

Click for answer 
C. 4






4. ________________ ला पेशींचे ऊर्जा केंद्र म्हणतात.

A. पेशीभित्तिका
B. पेशिकेंद्रक
C. तंतूकणिका
D. केंद्रक द्रव्ये

Click for answer 
C. तंतूकणिका

5. विजेचा दाब _______________________ या उपकरणाचा वापर केला जातो .

A. व्होल्टमीटर
B. ऍमीटर
C. युडीऑमीटर
D. क्रोनोमीटर

Click for answer 
A. व्होल्टमीटर

6. नायट्रोजनचा शोध _________________ या शास्त्रज्ञाने लावला.

A. जेम्स चॅडविक
B. डॅनियल रुदरफोर्ड
C. लॅव्हासिए
D. रॉन हेलमाँड

Click for answer 
B. डॅनियल रुदरफोर्ड

7. दुधामध्ये ______________ नावाची शर्करा असते.

A. लॅक्टोज
B. फ्रॅक्टोज
C. ग्लुकोज
D. ग्लायकोजेन

Click for answer 
A. लॅक्टोज

8. भारत सरकारने कोणत्या वर्षी ' भेसळ प्रतिबंधक कायदा ' जारी केला.

A. 1948
B. 1954
C. 1962
D. 1968

Click for answer 
B. 1954

9. खालीलपैकी कोणता पदार्थ तयार करताना किण्वन प्रक्रीयेचा वापर केला जातो .

A. जिलेबी
B. इडली
C. पाव
D. वरील सर्व

Click for answer 
D. वरील सर्व

10. संयुगांमधून __________________ काढून टाकण्याच्या रासायनिक अभिक्रीयेला 'क्षपण' म्हणतात .

A. ऑक्सीजन
B. कार्बन डायऑक्साईड
C. हायड्रोजन
D. नायट्रोजन

Click for answer 
A. ऑक्सीजन

प्रश्नमंजुषा -208


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा
2. MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा GS-I

1. महाराष्ट्र राज्याची निर्मीती केव्हा झाली ?

A. 1 मे 1960
B. 1 मे 1961
C. 1 मे 1962
D. 1 मे 1963

Click for answer 
A. 1 मे 1960

2.पहिली महिला मुख्यमंत्री कोण ?

A. सुचेता कृपलानी
B. सरोजीनी नायडू
C. विजयालक्ष्मी पंडीत
D. उमा भारती

Click for answer 
A. सुचेता कृपलानी

3. स्वतंत्र भारताचे पहिले गृहमंत्री कोण होते ?

A. मौलाना आझाद
B. सी.राजगोपालाचारी
C. सरदार वल्लभभाई पटेल
D. यशवंतराव चव्हाण

Click for answer 
C. सरदार वल्लभभाई पटेल

4. ब्रिटीशांनी ब्रम्हदेशाचा राजा थिबा याला कैदेत कोठे ठेवले होते ?

A. पुणे
B. महाड
C. रत्‍नागिरी
D. अलीबाग

Click for answer 
C. रत्‍नागिरी






5. मराठेशाहीतील शेवटचा पेशवा कोण ?

A. दुसरा बाजीराव
B. बाळाजी बाजीराव
C. बाळाजी विश्वनाथ
D. रघुनाथराव पेशवा

Click for answer 
A. दुसरा बाजीराव

6. कायमधार्‍याच्या पध्दतीशी कोण संबंधित आहे ?

A. लॉर्ड वेलस्ली
B. लॉर्ड कॉर्नवॉंलीस
C. लॉर्ड रिपन
D. लॉर्ड डलहौसी

Click for answer 
B. लॉर्ड कॉर्नवॉंलीस

7. 1920 च्या महात्मा गांधींच्या अहिंसा चळवळीला कोणी विरोध दर्शविला होता ?

A. चित्तरंजन दास
B. सुभाषचंद्र बोस
C. लोकमान्य टिळक
D. कोणीही नाही

Click for answer 
B. सुभाषचंद्र बोस

8. हिंदुस्थानचा दुसर्‍यांदा गव्हर्नर होणारी व्यक्ती कोण ?

A. बेंटिंक
B. हेस्टींग
C. कॉर्नवॉंलीस
D. कर्झन

Click for answer 
B. हेस्टींग

9. महात्मा गांधींची हत्या कोणत्या दिवशी झाली ?

A. 2 ऑक्टोबर 1948
B. 30 ऑक्टोबर 1948
C. 31 डिसेंबर 1948
D. 30 जानेवारी 1948

Click for answer 
D. 30 जानेवारी 1948

10. कोणत्या दिवशी दिल्ली भारताची राजधानी झाली ?

A. 12 डिसेंबर 1909
B. 12 डिसेंबर 1911
C. 12 डिसेंबर 1913
D. 12 डिसेंबर 1915

Click for answer 
B. 12 डिसेंबर 1911

Monday, February 6, 2012

प्रश्नमंजुषा -207


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC PSI पूर्व परीक्षा
2. MPSC Asst पूर्व परीक्षा
3. MPSC STI पूर्व परीक्षा
4. D.Ed. CET 2012

1. खालीलपैकी प्रकाशाचा निसर्गनिर्मित स्त्रोत कोणता ?

A. सूर्य
B. चंद्र
C. ज्योत
D. वरील सर्व

Click for answer 
A. सूर्य

2.प्रकाशकिरण प्रिझममधून जातो, तेव्हा _________________ हा सर्वात जास्त विचलित होणारा रंग असतो.

A. लाल
B. जांभळा
C. हिरवा
D. निळा

Click for answer 
B. जांभळा

3. 1 मिलिऍम्पिअर बरोबर ____________

A. 10-3ऍम्पिअर
B. 10-2ऍम्पिअर
C. 10-1ऍम्पिअर
D. 10 ऍम्पिअर

Click for answer 
A. 10-3ऍम्पिअर

4. खालीलपैकी अदिश राशी कोणती ?

A. वजन
B. ऊर्जा
C. संवेग
D. बल

Click for answer 
B. ऊर्जा





5. ध्वनीचा हवेतील वेग सुमारे ____________ आहे .

A. 3400 m/s
B. 340 m/s
C. 1000 m/s
D. 34 m/s

Click for answer 
B. 340 m/s

6. पाण्यातील ध्वनीचा वेग हवेतील _________________________ .

A. वेगापेक्षा जास्त असतो.
B. वेगाइतकाच असतो.
C. वेगाच्या बरोबर निम्मा असतो.
D. वेगापेक्षा कमी असतो.

Click for answer 
A. वेगापेक्षा जास्त असतो.

7. पैलु पाडलेला हिरा _____________________ यामुळे चकाकतो .

A. प्रकाशाचे अपवर्तन
B. प्रकाशाचे परिवर्तन
C. प्रकाशाचे अपस्करण
D. पूर्ण आंतरिक परावर्तन

Click for answer 
D. पूर्ण आंतरिक परावर्तन

8. ____________ हा धातू रात्रीच्या अंधारात चमकतो .

A. रेडीयम
B. अल्युमिनियम
C. फॉस्फरस
D. युरेनियम

Click for answer 
C. फॉस्फरस

9. ___________ हा ग्रह 'सायंतारा ' म्हणूनही ओळखला जातो .

A. मंगळ
B. शुक्र
C. बुध
D. शनि

Click for answer 
B. शुक्र

10. हाफकिन इन्स्टीट्यूट कोणत्या शहरात आहे?

A. मुंबई
B. पुणे
C. नाशिक
D. नागपूर

Click for answer 
A. मुंबई

प्रश्नमंजुषा -206



खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC PSI पूर्व परीक्षा
2. MPSC Asst पूर्व परीक्षा
3. MPSC STI पूर्व परीक्षा
4. D.Ed. CET 2012

1. मानवी मेंदूचे वजन _______________ ग्रॅम्सच्या दरम्यान असते .

A. 500 ते 600
B. 800 ते 1000
C. 1300 ते 1400
D. 1500 ते 1600

Click for answer 
C. 1300 ते 1400

2.गोगलगाय _____________ ह्या संघात मोडते .

A. आथ्रोपोडा
B. नेमॅटोडा
C. मोलुस्का
D. इकायनोडर्माटा

Click for answer 
C. मोलुस्का

3. कोणाला 'वर्गीकरणशास्त्राचा जनक ' म्हणून ओळखले जाते ?

A. रॉबर्ट हूक
B. कार्ल लिनियस
C. जगदीशचंद्र बोस
D. यापैकी नाही

Click for answer 
B. कार्ल लिनियस

4. कांदा ही __________________ वनस्पती आहे.

A. एकबीजपत्री
B. द्विबीजपत्री
C. कवक
D. नेचोद्‍भीदी

Click for answer 
A. एकबीजपत्री





5. भौतिक बदल ___________ हा आहे .

A. पाण्याचे बर्फात रुपांतर
B. लाकडाचे ज्वलन
C. कार्बनचे ज्वलन
D. दुधाचे दही होणे

Click for answer 
A. पाण्याचे बर्फात रुपांतर

6. ' इलेक्ट्रोएनसेफेलोग्राफ ' चा वापर _____________________ चे कार्य समजण्यासाठी केला जातो .

A. ह‍्दय
B. मेंदू
C. किडनी
D. मांसपेशी

Click for answer 
B. मेंदू
स्पष्टीकरण:'इलेक्ट्रोएनसेफेलोग्राफ '(EEG) चा वापर मेंदूचे कार्य समजण्यासाठी केला जातो.

7. 'व्हिब्रिओ कॉलरा ' ह्या जिवाणूमुळे माणसाला ______________ हा रोग होतो .

A. डिप्थेरिया
B. क्षय
C. पटकी
D. हिवताप

Click for answer 
C. पटकी

8. सेंट्रल इन्स्टीट्यूट ऑफ रोड ट्रान्सपोर्ट कोणत्या शहरात आहे ?

A. नागपूर
B. नाशिक
C. पुणे
D. मुंबई

Click for answer 
C. पुणे

9. धावणारा खेळाडू _____________ ऊर्जा धारण करतो.

A. स्थितीज
B. गतिज
C. आण्विक
D. वरील सर्व

Click for answer 
B. गतिज

10. कांद्यामध्ये अन्न ________________ च्या स्वरुपात साठविले जाते .

A. प्रथिने
B. कर्बोदके
C. स्निग्ध पदार्थ
D. खनिज पदार्थ

Click for answer 
B. कर्बोदके

Sunday, February 5, 2012

विशेष सूचना : आमचे विशेष समर्थक


 आमचे विशेष समर्थक 
मित्रहो,

आपल्या  सहकार्याने आणि सक्रीय पाठिंब्यामुळे आम्ही नवनवीन उच्चांक गाठत आहोत. आम्ही ब्लॉगवर डाव्या बाजूला लावलेल्या 'गॅजेट ' मुळे आपण ब्लॉगवर नुकतेच आलेले 10  मान्यवर आणि त्यांचे ठिकाण पाहू शकता, त्यावरून तुम्हाला ह्या ब्लॉगच्या विद्यार्थी वर्गातील लोकप्रियतेची कल्पना येईलच. तेव्हा आपल्या ह्या ब्लॉगवर आपलाही गौरव व्हावा ही आमची बरेच दिवस इच्छा होती आणि ती आता वेगळ्या स्वरुपात आम्ही मांडत आहोत.
 आम्ही ब्लॉगवर "आमचे विशेष समर्थक " असा नवीन ब्लॉक तयार करत आहोत. दर आठवडयात आपल्यातील एका मित्राचा/मैत्रिणीचा त्यावर नावासह  फोटो झळकेल.

पण आमचे चाहते खूप मोठया संख्येत आहेत, त्यामुळे आम्ही ह्या साठी एक 'निकष ' ठरवित आहोत.
1. पुढे दिलेला मेसेज आपण आपल्या जास्तीत जास्त  मित्रांना इमेलद्वारे कळवा. सोबत आमचा मेल-आयडी ही असू द्या. अर्थात दर रविवार पर्यंत जो मित्र /मैत्रीण जास्तीत जास्त मित्रांना, ओळखीच्या लोकांपर्यंत ही मेल पोहोचवेल ,
किंवा
2.  फेसबुकवर जास्तीत जास्त मित्रांना आमच्याविषयी सांगेल.आणि आमचा प्रोफाइल फोटो स्वतःच्या वॉल  वर मित्रांसाठी टॅग करेल.
त्यांचा फोटो आम्ही ह्या जागेत नावासह झळकावू.


 ई-मेल चा नमुना :

To:  आपल्या मित्र /मैत्रिणींचे मेल आयडी
CC:mpsc.mitra@gmail.com
Subject: Nice Informative blog
Dear friends,
I am referring www.mpsccurrent.blogspot.in for a long time. It's an excellent source to keep you updated for competitive exams. I will request you to visit the blog once and ensure it yourself.

Yours,

हे सर्व करताना कुठलीही तांत्रिक मदत (Technical Help) हवी असल्यास आम्हाला  mpsc.mitra@gmail.com ह्या ईमेल वर संपर्क साधा.
चला तर मग !!!


प्रश्नमंजुषा -205


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:
1. MPSC राज्यसेवा पूर्व

1. राष्ट्रीय कृषी विमा योजना केव्हा सुरु झाली ?

A. 1999-2000
B. 2001-2002
C. 2005-2010
D. 2010-2011

Click for answer 
A. 1999-2000

2.भारतीय बियाणे कायदा कोणत्या वर्षाचा आहे ?

A. 1948
B. 1965
C. 1971
D. 1991

Click for answer 
B. 1965

3. 'वैभव विळा ' हे औजार कोणत्या कृषी विद्यापीठाने विकसित केले आहे ?

A. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी
B. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला
C. मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी
D. डॉ.बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली

Click for answer 
D. डॉ.बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली

4. भारतात दर किती वर्षांनी कृषीगणना केली जाते ?

A. 5 वर्षे
B. 10 वर्षे
C. 15 वर्षे
D. 5 वर्षे

Click for answer 
B. 10 वर्षे






5. महाराष्ट्र अभियांत्रिकी संशोधन संस्था ( MERI ) कोणत्या शहरात आहे ?

A. नाशिक
B. औरंगाबाद
C. पुणे
D. नागपूर

Click for answer 
A. नाशिक

6. भारतातील कोणते राज्य रबराच्या उत्पादनात अग्रेसर आहे ?

A. केरळ
B. आसाम
C. तामिळनाडू
D. हिमाचल प्रदेश

Click for answer 
A. केरळ

7. काजू संशोधन केंद्र ________________ येथे आहे .

A. महाबळेश्वर
B. वेंगुर्ला
C. श्रीवर्धन
D. भाट्ये

Click for answer 
B. वेंगुर्ला

8. सामान्यत: मृदेमध्ये खनिज द्रव्यांचे प्रमाण किती असते ?

A. 45%
B. 25%
C. 5%
D. 10%

Click for answer 
A. 45%

9. _____________ ला ' हिरवे सोने ' असेही म्हणतात.

A. चहा
B. कॉफी
C. ताग
D. ऊस

Click for answer 
A. चहा

10. बाजरी उत्पादनात भारताचा जगात _____________ क्रमांक लागतो .

A. पहिला
B. दुसरा
C. तिसरा
D. यापैकी नाही

Click for answer 
A. पहिला

प्रश्नमंजुषा -204


खालील प्रश्नमंजुषा पुढील परीक्षांसाठी विशेष उपयुक्त आहे:

1. MPSC राज्यसेवा पूर्व

2. MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा (सुधारित अभ्यासक्रम) GS-1

3. MPSC PSI/Asst मुख्य परीक्षा

4. D.Ed. CET 2012


1. टीपेश्वर अभयारण्य कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

A. यवतमाळ
B. अहमदनगर
C. सोलापूर
D. रायगड

Click for answer 
A. यवतमाळ

2.जायकवाडी प्रकल्पामुळे तयार झालेला जलाशय कोणत्या नावाने ओळखला जातो ?

A. ज्ञानेश्वरसागर
B. नाथसागर
C. शिवाजीसागर
D. बाजीसागर

Click for answer 
B. नाथसागर

3. स्वातंत्र्यपूर्व काळात 'कॉम्रेड' हे वृत्तपत्र कोणी चालविले होते ?

A. अब्दुल कलाम आझाद
B. मौलाना महमंद अली
C. बॅस्टीस्टर जीना
D. श्रीपाद अमृत डांगे

Click for answer 
B. मौलाना महमंद अली

4. भारताचे प्रमाणवेळ रेखावृत्त कोणते ?

A. 82030' पूर्व रेखावृत्त
B. 82030' पश्चिम रेखावृत्त
C. 81030' पूर्व रेखावृत्त
D. 81030' पश्चिम रेखावृत्त

Click for answer 
A. 82030' पूर्व रेखावृत्त






5. भारतातील धवलक्रांतीचे प्रणेते म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?

A. डॉ.एम.एस.स्वामीनाथन
B. वसंतराव नाईक
C. इंदिरा गांधी
D. डॉ. वर्गीस कुरीयन

Click for answer 
D. डॉ. वर्गीस कुरीयन

6. महाराष्ट्रात किती कृषी हवामान विभाग आहेत ?

A. 7
B. 8
C. 9
D. 16

Click for answer 
C. 9

7. नेपाळचे चलन कोणते आहे ?

A. डॉलर
B. पेसो
C. भारतीय रुपया
D. नेपाळी रुपया

Click for answer 
D. नेपाळी रुपया

8. थरचे वाळवंट कोणत्या देशात/देशांत आहे ?

A. फक्त भारत
B. फक्त पाकिस्तान
C. भारत व पाकिस्तान
D. भारत, पाकिस्तान आणि अफगाणीस्तान

Click for answer 
C. भारत व पाकिस्तान

9. 'पिसाचा झुलता मनोरा' कोणत्या देशात आहे ?

A. फ्रान्स
B. इटली
C. अमेरीका
D. ब्रिटन

Click for answer 
B. इटली

10. 'पाचूचे बेट ' या नावाने भारताशेजारील देशांपैकी कोणता देश ओळखला जातो ?

A. मालदीव
B. इंडोनेशिया
C. मॉरीशस
D. श्रीलंका

Click for answer 
D. श्रीलंका

Saturday, February 4, 2012

प्रश्नमंजुषा -203


1. मुंबईमध्ये कोणत्या प्रकारची आपत्ती घन कचर्‍याचे योग्य व्यवस्थापन करून सौम्य करता येईल ?

A. आग
B. पूर
C. चक्रीवादळ
D. वादळ

Click for answer 
B. पूर

2. पूर आपत्ती व्यवस्थापनासाठी संरचनात्मक उपायांपैकी एक कोणता आहे ?

A. पूर विमा
B. पूर पूर्वानुमान
C. ड्रेनेज सुधारणा
D. बाधित लोकांना मदत

Click for answer 
C. ड्रेनेज सुधारणा

3. कोणत्या कामाचा आपत्ती पश्चात कामांमध्ये समावेश होत नाही ?

A. सुटका कार्य
B. दुरुस्ती कार्य
C. पुननिर्माण
D. लोक जागृती

Click for answer 
D. लोक जागृती

4. खालीलपैकी कोणती आपत्ती पृथ्वीच्या भूगर्भातून उद्‍भवते ?

A. भूकंप
B. दरडी कोसळणे
C. पूर
D. वादळ

Click for answer 
A. भूकंप

5. भोपाळ गॅस दुर्घटना ही कोणत्या प्रकारच्या आपत्तीचे उदाहरण आहे ?

A. नैसर्गिक आपत्ती
B. रासायनिक आपत्ती
C. जैविक आपत्ती
D. आण्विक आपत्ती

Click for answer 
B. रासायनिक आपत्ती






6. मुंबईमध्ये इमारतींच्या ऊंचीमुळे कोणत्या खालील आपत्तीची संभाव्यता वाढू शकते ?

A. ज्वालामुखी
B. आग
C. वादळ
D. त्सुनामी

Click for answer 
B. आग

7. आपत्ती व्यवस्थापन कोणती गोष्ट करू शकत नाही ?

A. जीवितहानी कमी करू शकत नाही
B. मालमत्तेची हानी कमी करू शकत नाही
C. आपत्ती टाळू शकत नाही
D. प्रभावित लोकांना मदत पुरवू शकत नाही

Click for answer 
C. आपत्ती टाळू शकत नाही

8. 'एसईझेड' म्हणजे काय?

A. स्पेशल इलेक्ट्रीक झोन
B. स्पेशल ऐसेन्शीयल कमोडीटी झोन
C. स्पेशल इकॉनॉमिक झोन
D. स्मॉल इकॉनॉमिक झोन

Click for answer 
C. स्पेशल इकॉनॉमिक झोन

9. मानवी हक्क संरक्षण कायदा 1993 नुसार मानवी हक्क कोणते आहेत ?

A. जीवन व स्वातंत्र्याचे हक्क
B. जीवन व समता याविषयीचे हक्क
C. समता व प्रतिष्ठा याविषयीचे हक्क
D. वरील सर्व

Click for answer 
D. वरील सर्व

10. मानवी हक्क संरक्षण कायदा 1993 नुसार राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाच्या सभापती पदाचा कालावधी किती आहे ?

A.10 वर्षे
B. 7 वर्षे
C. 5 वर्षे
D. 8 वर्षे

Click for answer 
C. 5 वर्षे

प्रश्नमंजुषा -202


1. 'शारीरिक छळ ' या शब्दाची परिभाषा कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम, 2005 ने खालीलप्रमाणे केले आहे .

A. शारीरिक मारहाण
B. जीविताला धोका
C. हल्ला
D. वरीलपैकी सर्व

Click for answer 
D. वरीलपैकी सर्व

2.अस्पृश्यतेच्या नावाखाली सामाजिक दुर्बलता आणणार्‍या व्यक्तीच्या विरुद्ध खालीलपैकी कोणत्या कायद्याने शिक्षा दिली जाऊ शकते ?

A. मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम,1993
B. अ.जाती व अ.जमाती(अत्याचारास प्रतिबंध)अधिनियम, 1989
C. नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम,1955
D. वरीलपैकी एकही नाही

Click for answer 
C. नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम,1955

3. 1961 च्या हुंडाबंदी कायद्यानुसार हुंडा देणे व हुंडा घेणे यासाठी कोणती शिक्षा होऊ शकते ?

A. कमीत कमी 1 वर्ष कारावास व कमीत कमी 5,000 रु. दंड
B. कमीत कमी 5 वर्ष कारावास व कमीत कमी 15,000 रु. दंड
C. कमीत कमी 3 वर्ष कारावास व कमीत कमी 5,000 रु. दंड
D. कमीत कमी 5 वर्ष कारावास व कमीत कमी 5,000 रु. दंड

Click for answer 
B. कमीत कमी 5 वर्ष कारावास व कमीत कमी 15,000 रु. दंड

4. विवाह झालेल्या महिलेच्या व्यतिरिक्त इतर कुणीही त्या विवाहासंबंधी हुंडा घेतला असल्यास ती हुंड्याची रक्कम त्या व्यक्तीने नमूद केलेल्या वेळेच्या आत कोणाच्या सुपूर्द करावयास हवी ?

A. संबंधित विवाहित महिला
B. विवाहित महिलेचे पालक
C. विवाहित महिलेचा पती
D. न्यायालय

Click for answer 
A. संबंधित विवाहित महिला





5. _______________ ह्या कायद्याचे कलम 7(1)(d) अनुसूचित जातीच्या लोकांना अस्पृश्यतेच्या आधारावर अपमानित करणे किंवा अपमानित करण्याचा प्रयत्‍न करणे, ह्यावर प्रकाश टाकते.

A. मानव अधिकार संरक्षण कायदा,1993
B. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) कायदा, 1989
C. नागरी हक्क संरक्षण कायदा,1955
D. वरील सर्व

Click for answer 
C. नागरी हक्क संरक्षण कायदा,1955

6. मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम,1993 च्या प्रयोजनार्थ मानवी हक्क म्हणजे ____________________.

A. व्यक्तीचे जीवन व स्वातंत्र्य
B. समता व प्रतिष्ठा
C. दोन्ही (1)व(2) बरोबर
D. दोन्ही (1)व(2) चुक

Click for answer 
C. दोन्ही (1)व(2) बरोबर

7. हुंडा म्हणजे कोणतीही संपत्ती किंवा किमती रोखवस्तु जी _________ दिलेली आहे .

A. विवाहाच्या वेळी
B. विवाहाच्या आधी
C. विवाहानंतर
D. वरील सर्व वेळी

Click for answer 
D. वरील सर्व वेळी

8. आत्मनिर्धाराचा अधिकार ___________ चा मानव अधिकार आहे .

A. पहिल्या पिढी
B. दुसर्‍या पिढी
C. तिसर्‍या पिढी
D. वरीलपैकी कुठलाही नाही

Click for answer 
C. तिसर्‍या पिढी

9. बलात्कार ह्या गुन्ह्यामुळे एखाद्या व्यक्तीच्या भारतीय संविधानाच्या ______________ ने हमी दिलेल्या मुलभूत अधिकाराचे हनन होते, हे मानवी अधिकाराच्या जागतिक मसुद्यात स्पष्ट केले आहे.

A. कलम 23
B. कलम 21
C. कलम 51
D. कलम 19

Click for answer 
B. कलम 21

10. नागरी व राजकीय अधिकारांच्या आंतराष्ट्रीय करारनाम्याचे 6 वे कलम __________ च्या प्रश्नांशी निगडीत आहे .

A. सशस्त्र संघर्ष
B. ओलीस ठेवणे
C. आंतरराष्ट्रीय दहशतवाद
D. देहांत शिक्षा

Click for answer 
D. देहांत शिक्षा

प्रश्नमंजुषा -201


धन्यवाद !
आधीच्या पोस्टमध्ये आम्ही आवाहन केल्याप्रमाणे आमच्या 300 हून अधिक मित्र-मैत्रिणींनी ई-मेल द्वारे आमच्याविषयी लिहिले. आम्ही आपले त्यासाठी आभारी आहोत. सोमवारी रात्रीपर्यंत आम्ही अश्या इमेलची दखल घेऊ. मंगळवार सकाळपासून आपणाला अपडेट्स येणे सुरु होईल. धन्यवाद !!

1. मानव अधिकारांचे संरक्षण अधिक चांगल्या पद्धतीने व्हावे यासाठी भारतीय संसदेने मानव अधिकार संरक्षण कायदा , 1993 च्या अंतर्गत _____________ ची स्थापना केली आहे .

A. राष्ट्रीय मानव अधिकार आयोग
B. राज्य मानव अधिकार आयोग
C. मानव अधिकार न्यायालय
D. वरील सर्व

Click for answer 
D. वरील सर्व

2.राज्य मानव अधिकार आयोगाच्या अध्यक्ष पदी अशी व्यक्ती आरूढ होऊ शकते जी ने __________________ पदी काम केलेले आहे .

A. उच्च न्यायालयातील न्यायाधीश
B. त्या संबंधित राज्यातील जिल्हा न्यायाधीश
C. उच्च न्यायालयातील मुख्य न्यायाधीश
D. सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीश

Click for answer 
C. उच्च न्यायालयातील मुख्य न्यायाधीश

3. मानव अधिकारांच्या हननामुळे निर्माण झालेल्या गुन्ह्यांचा त्वरित निपटारा करण्यासाठी राज्य शासन प्रत्येक जिल्ह्यातील ____________ ला त्या गुन्ह्यांचा निवडा करण्यासाठी मानव अधिकार न्यायालय म्हणून नामनिर्देश करू शकते .

A. न्याय चौकशी न्यायालय
B. सत्र न्यायालय
C. विशेष न्यायालय
D. वरीलपैकी कोणतेही नाही

Click for answer 
B. सत्र न्यायालय

4. देऊन टाकता न येणार्‍या अधिकारांची संकल्पना ________________ यांनी केली .

A. थॉमस होबेज
B. रॉस्यो
C. जॉन लॉके
D. वरील कोणीही नाही

Click for answer 
C. जॉन लॉके

5. भारताने नागरी व राजकीय हक्कांनवरील आंतरराष्ट्रीय प्रसंविदा , 1966 ला , केव्हा मंजुरी दिली ?

A. 27 मार्च 1979
B. 27 एप्रिल 1978
C. 27 एप्रिल 1980
D. 27 मार्च 1978

Click for answer 
A. 27 मार्च 1979





6. भारतीय संविधानाच्या कोणत्या विभागात आर्थिक ,सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्कावरील आंतरराष्ट्रीय प्रसंविदा, 1966 मधील हक्क नमूद केलेली आहे ?

A. विभाग 4-A
B. विभाग 2
C. विभाग 3
D. विभाग 4

Click for answer 
D. विभाग 4

7. नागरी व राजकीय हक्कांनवरील आंतरराष्ट्रीय प्रसंविदा , 1966 भारतातील खालीलपैकी कोणत्या बाबींशी संबंधित आहे ?

A. वैधानिक हक्क
B. मुलभूत अधिकार
C. पारंपारिक अधिकार
D. वरीलपैकी कोणतेही नाही

Click for answer 
B. मुलभूत अधिकार

8. खालील नमूद अधिकारांपैकी कोणत्या अधिकाराची भारतीय संविधानात स्पष्टपणे मुलभूत अधिकार म्हणून गणना केली आहे ?

A. गुप्ततेचा अधिकार
B. जलद न्यायदानाचा अधिकार
C. कायदेविषयक सहाय्य देण्याचा अधिकार
D. धर्मस्वातंत्र्याचा अधिकार

Click for answer 
D. धर्मस्वातंत्र्याचा अधिकार

9. हुंडा घेण्यासाठी अथवा देण्यासाठी केलेला करार _________ ठरतो .

A. वैध
B. अवैधक्षम
C. शून्य (अंमलात येऊ न शकणारा )
D. वरीलपैकी कोणतेही नाही

Click for answer 
C. शून्य (अंमलात येऊ न शकणारा )

10. कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनिय , 2005 मध्य खालीलपैकी कोणता आदेश नमूद केलेला नाही ?

A. ताबा देण्यासंबंधीचा आदेश
B. भरपाई देण्याचा आदेश
C. निवासी आदेश
D. मनाई आदेश

Click for answer 
D. मनाई आदेश

Friday, February 3, 2012

प्रश्नमंजुषा -200


महत्त्वाची सूचना:
मित्रहो आपल्या सक्रीय पाठबळामुळे आम्ही प्रश्नमंजुषा क्रमांक 200 वर पोहचलो. 1 जानेवारी 2012 पासूनचा पेजलोड तब्बल 3 लाखांचा आकडा पार करून गेला. आम्ही आपले आभारी आहोत. असाच सक्रीय पाठींबा यापुढील काळातही मिळेल अशी आशा करतो. शिवाय 200 वी प्रश्नमंजुषा सादर करताना आमच्या सक्रीय मित्र-मैत्रिणींसाठी एक अभिनव कल्पनाही मांडत आहोत.
आपण जर आपल्या कमीतकमी 20 मित्रांना इमेल द्वारे आमच्या ब्लॉगविषयी कळवले तर आम्ही तुमचे नाव नवीन इमेल ग्रुपमध्ये 'सामील ' करू.ह्या ग्रुपला आम्ही ब्लॉगवरील अपडेट्स आणि परीक्षांसंबंधी अपडेट्स नियमितपणे त्यांच्या इमेल वर् देत राहू. ह्या ग्रुपचा सदस्य होण्यासाठी कोणत्याही स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणार्‍या कमीतकमी 20 मित्रांना ब्लॉगच्या लिंकसह इमेल लिहा.आणि आमचा इमेल आयडी (mpsc.mitra@gmail.com) ही त्यात असू द्या. आम्हाला अशी मेल मिळाली कि लगेच आम्ही तुम्हाला त्यासंबंधी कळवू.

1. _______________ या प्रकारच्या संगणक आज्ञावलीचे अनुमतीपत्र त्याच्या वापरकर्त्याला ती संगणक आज्ञावली (Computer Software) अभ्यासणे , दुरुस्त करणे , वाढवणे व त्याचा कोणत्याही कामासाठी वापर करण्याचे स्वातंत्र्य देते तसेच तो मूळ व सुधारित आज्ञावली पुन्हा प्रसारित करु शकतो .

A. ओपन सोर्स
B. कॉपी रायटेड सोर्स
C. पायरेटेड सोर्स
D. फ्री सोर्स

Click for answer 
A. ओपन सोर्स

2. ई-गव्हर्नंस ________________ मधील संबंध सुधारते.

A. ग्राहक व ग्राहकातील संबंध
B. दुकानदार व ग्राहकातील संबंध
C. शासन व नागरीकातील संबंध
D. ग्राहक व बाजारपेठ यातील संबंध

Click for answer 
C. शासन व नागरीकातील संबंध

3. वेबसाईट उघडण्यासाठी यापैकी कोणते सॉफ्टवेअर वापरता येणार नाही ?

A. मोझीला
B. मायक्रोसॉफ्ट इंटरनेट
C. नेटस्केप
D. मायक्रो सॉफ्ट वर्ड

Click for answer 
D. मायक्रो सॉफ्ट वर्ड

4. "सायबर स्पेस " हा शब्द प्रथम यांनी संकल्पिला ____________

A. विल्यम गिब्सन
B. विल्यम वर्डसवर्थ
C. विल्यम मार्टीन
D. विल्यम ग्रॅण्डसन

Click for answer 
A. विल्यम गिब्स

5. इ.डी.आय. म्हणजे ______________

A. इलेक्ट्रीकल डेटा इंटरचेंज
B. इलेक्ट्रॉनिक डेटा इंटरचेंज
C. इलेक्ट्रोमॅग्नेटीक डेटा इंटरचेंज
D. इलेक्ट्रॉनिक डेटा इंटरफेस

Click for answer 
B. इलेक्ट्रॉनिक डेटा इंटरचेंज





6. इंटरनेटवर सुरक्षित व्यवहार साधण्यासाठी या मानकाचा वापर करतात .

A. सेट
B. इ.टी.एस.
C. टी.इ.एस.
D. ई.ई.टी.

Click for answer 
A. सेट

7. आय टी एक्ट, 2000 च्या सेक्शन अन्वेय पोलिस अधिकारी त्या कायद्या खालील गुह्याचे अन्वेषण करू शकतो ?

A. 78
B. 56
C. 48
D. 59

Click for answer 
A. 78

8. "UNCITRAL चे मॉडेल लॉ ऑन इलेक्ट्रॉनिक कॉमर्स " यास सामावून घेणारा भारत हा __________ क्रमांकाचा देश ठरला.

A. तेविसावा
B. पंचविसावा
C. पस्तिसावा
D. एकोणसाठावा

Click for answer 
B. पंचविसावा

9. एस.एस.एल.ची संकल्पना __________ या कंपनीची असून त्यामुळे गोपनीयता, विश्वासार्हता व अधिकार आपणास डीजीटल सर्टिफिकेट मध्ये मिळतात.

A. मायक्रोसॉफ्ट
B. नेटस्केप
C. ऍपल
D. यापैकी नाही

Click for answer 
B. नेटस्केप

10. ____________ या दिवशी भारतीय संसदेने 'आय.टी.ऍक्ट 2000' संमत केला.

A. 16 मे 2001
B. 17 मे 2001
C. 15 मे 2001
D. कोणतेही नाही

Click for answer 
D. कोणतेही नाही

प्रश्नमंजुषा -199


1. सध्या (2012 मध्ये) चंद्रपुरात सुरु असलेले अखिल भारतीय मराठी साहीत्य संमेलन हे कितवे संमेलन आहे ?

A. 81 वे
B. 83 वे
C. 85 वे
D. 90 वे

Click for answer 
C. 85 वे

2.2012 च्या फेब्रुवारीत चंद्रपुर येथे होत असलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहीत्य संमेलनाचे उ‍द्‍घाटक कोण ?

A. पृथ्वीराज चव्हाण
B. उत्तम कांबळे
C. वसंत आबाजी डहाके
D. न्या. चंद्रशेखर धर्माधिकारी

Click for answer 
D. न्या. चंद्रशेखर धर्माधिकारी

3. 2011 ची मिस इंडीया युनिव्हर्स कोण ठरली ?

A. हसलिन कौर
B. कनिष्ठ धनखड
C. वासुकी सुनकावली
D. निकोल फारीया

Click for answer 
C. वासुकी सुनकावली

4. 2011 मध्ये भारताच्या राष्ट्रगीताला किती वर्षे पूर्ण झाली ?

A. 60 वर्षे
B. 75 वर्षे
C. 100 वर्षे
D. 150 वर्षे

Click for answer 
C. 100 वर्षे





5. भारताच्या घटना समितीने 'जन- गण- मन 'चा राष्ट्रगीत म्हणून स्वीकार कोणत्या दिवशी केला ?

A. 26 नोव्हेंबर 1949
B. 24 जानेवारी 1950
C. 25 जानेवारी 1950
D. 26 जानेवारी 1950

Click for answer 
B. 24 जानेवारी 1950

6. ' जन- गण- मन ' ह्या भारताच्या राष्ट्रगीताचे कोणत्या काँग्रेस अधिवेशनात पहिल्यांदाच गायन झाले ?

A. 1905 , सुरत
B. 1911 , कोलकता
C. 1916 , लखनौ
D. 1942 , मुंबई

Click for answer 
B. 1911 , कोलकता

7. जगातील सर्वात आलीकडे अस्तीत्वात आलेला देश कोणता ?

A. दक्षिण सुदान
B. सर्बिया
C. कोसोवो
D. माँटेनिग्रो

Click for answer 
A. दक्षिण सुदान

8. 'दक्षिण सुदान ' हा देश कोणत्या खंडात आहे ?

A. आशिया
B. आफ्रीका
C. दक्षिण अमेरीका
D. युरोप

Click for answer 
B. आफ्रीका

9. ' इन्स्टीट्यूट ऑफ अर्नामेंट टेक्नॉलॉजी ' महाराष्ट्रातील कोणत्या शहरात आहे ?

A. मुंबई
B. नागपूर
C. नाशिक
D. पुणे

Click for answer 
D. पुणे

10. तानिया सचदेव ही खेळाडू कोणत्या खेळाशी संबंधित आहे ?

A. टेबल टेनिस
B. बुद्धीबळ
C. लॉन टेनिस
D. नेमबाजी

Click for answer 
B. बुद्धीबळ

प्रश्नमंजुषा -198


महाराष्ट्राने देशाला दिलेल्या रोजगार हमी योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी देश पातळीवरील दोन यशस्वी प्रयोगांना गुरूवारी नवी दिल्लीत पंतप्रधानांच्या हस्ते सन्मानित करण्यात आले. महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेंतर्गत जलसंधारणाच्या कार्यासाठी नांदेड जिल्हा तर गावपातळीवर उत्कृष्ट योजना राबविण्यासाठी भंडारा जिल्ह्यातील बीड (सितेपार) ग्रामपंचायतला सन्मानित करण्यात आले.

1. कोणत्या कालावधीमध्ये भारतीय घटना समिती कार्यरत होती ?

A. 1948 - 1950
B. 1949 - 1951
C. 1946 - 1949
D. 1951 - 1952

Click for answer 
C. 1946 - 1949

2. भारतीय राज्यघटनेमध्ये पहिली दुरुस्ती कोणी केली ?

A. लोकसभा
B. राज्यसभा
C. हंगामी संसद
D. गव्हर्नर

Click for answer 
C. हंगामी संसद

3. राज्यसभेने अर्थविधेयक प्राप्त झाल्यापासून किती दिवसात लोकसभेकडे परत पाठविणे बंधनकारक आहे ?

A. 1 महिना
B. 3 महिना
C. 6 दिवस
D. 14 दिवस

Click for answer 
D. 14 दिवस

4. नागपूर येथे हिंदू महासभेची स्थापना कधी झाली ?

A. 11 नोव्हेंबर 1923
B. 11 डिसेंबर 1923
C. 23 जानेवारी 1924
D. 02 मार्च 1924

Click for answer 
A. 11 नोव्हेंबर 1923

5. खानदेशातील कोणत्या जमातीने ब्रिटीश सरकार विरोधी उठाव केला ?

A. भिल्ल
B. कोळी
C. रामोशी
D. पारधी

Click for answer 
A. भिल्ल





6. बॉम्बे असोसिएशनची स्थापना कोणी केली ?

A. विश्वनाथ नारायण मंडलिक
B. डॉ.भाऊ दाजी लाड
C. गणेश वासुदेव जोशी
D. नाना शंकरशेठ

Click for answer 
D. नाना शंकरशेठ

7. कोणत्या अधिवेशनात राष्ट्रीय काँग्रेस व मुस्लीम लीगचे ऐक्य झाले ?

A. लखनौ
B. सुरत
C. दिल्ली
D. मुंबई

Click for answer 
A. लखनौ

8. राज्यसभेतील ________________ सदस्य हे घटकराज्य व केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधित्व करतात.

A. 238
B. 248
C. 150
D. 138

Click for answer 
A. 238

9. खालीलपैकी कोणाचा घटनासमितीमध्ये समावेश नव्हता ?

A. दुर्गाबाई देशमुख
B. मुकुंदराव जयकर
C. विनायक सावरकर
D. डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर

Click for answer 
C. विनायक सावरकर

10. राज्यघटनेतील कोणत्या परीशिष्टातील नमुन्याप्रमाणे संसदेतील प्रत्येक सभासद पदग्रहण करण्यासाठीची शपथ घेतो ?

A. पहिले
B. दुसरे
C. तिसरे
D. चौथे

Click for answer 
C. तिसरे

Thursday, February 2, 2012

उमलू द्या कळ्यांना. .




  • डॉ. सुरेखा मुळे  यांनी 'महान्यूज' ह्या शासकीय संकेतस्थळावर प्रकाशित केलेला लेख आमच्या वाचकांसाठी पुन:प्रकाशित करीत आहोत. आपणही भीषण वास्तवाला सामोरे जात , त्याविषयी इतरांचे प्रबोधन करावे , त्यासाठी आपण ह्या ब्लॉगच्या लिंक चा वापर केल्यास आम्हाला आनंदच आहे.




  • उमलू द्या कळ्यांना. .
    मंगळवार, २४ जानेवारी, २०१२

    बाप म्हणे लेकी तु गं साखरेचं पोतं. . .
    परि तुझ्या नशिबाला जामीन कोण होतं ? असं समजून मुलीच्या जन्माचा जामीन नाकारण्याच्या वृत्तीमुळे आज सामाजिक विषमतेची दरी रुंदावतांना दिसत आहे.

    जनगणना २०११ मधून स्पष्ट झालेलं वास्तव समजून घ्यायचे असेल तर यातील सांख्यिकीय माहितीकडे केवळ आकडेवारी म्हणून आपल्याला आता दुर्लक्ष करता येणार नाही. यातून स्पष्ट होणारी सामाजिक विषयमतेची दरी आणि त्यातून भविष्यात निर्माण होणारा गंभीर सामाजिक प्रश्न याकडे आपल्याला आत्ताच लक्ष द्यावे लागेल.

    काय आहे वास्तव जाणून घेऊया !
    जनगणना २०११ प्रमाणे भारताची लोकसंख्या १,२१०,१९३,४२२ इतकी आहे. त्यात पुरुषांची लोकसंख्या ६२३,७२४,२४८ तर स्त्रियांची लोकसंख्या ५८६,४६९,१७४ इतकी आहे. यामध्ये १ हजार पुरुषांमागे महिलांचे प्रमाण ९४० आहे. यातील ग्रामीण महिलांचे प्रमाण ९४७ तर शहरी भागातील महिलांचे प्रमाण ९२६ इतके आहे.

    देशामध्ये केरळ राज्य हे लिंग गुणोत्तर सर्वात वरच्या स्थानावर असून तिथे १ हजार पुरुषांमागे १०८४ महिला आहेत. येथे ग्रामीण भागातील महिलांचे प्रमाण १०७७ आणि शहरी भागात १०९१ इतके आहे.

    चंदीगढ च्या ग्रामीण भागात हे प्रमाण ६९१ इतके कमी आहे तर दमण आणि दीव मध्ये नागरी भागात लिंग गुणोत्तराचे प्रमाण देशात सर्वात कमी असून ते १ हजार पुरुषांमागे ५५० स्त्रिया इतके आहे.

    देशातील आठ राज्यांनी ग्रामीण भागात लिंग गुणोत्तराच्या प्रमाणात घट दर्शविली असून यामध्ये जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, बिहार, झारखंड, छत्तीसगढ, महाराष्ट्र कर्नाटक, आणि लक्षद्वीप या केंद्रशासित प्रदेशाचा समावेश आहे तर दादरा नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशांने ही नागरी भागात स्त्रियांच्या प्रमाणात घट दर्शविली आहे.

    २०११ च्या जनगणनेमध्ये शून्य ते सहा या वयोगटातील बालकांच्या लिंग गुणोत्तरात लक्षवेधी घट झाल्याचे दिसून आले आहे.२००१ च्या जनगणनेनुसार देशात या वयोगटात १ हजार मुलांमागे ९२७ मुली होत्या. त्यामध्ये ग्रामीण भागातील मुलींचे प्रमाण ९३४ इतके होते तर शहरी भागातील मुलींचे प्रमाण ९०६ इतके होते. २०११ मध्ये १ हजार मुलांमागे मुलींचे प्रमाण कमी होऊन ९१४ इतके झाले आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील प्रमाण ९१९ तर शहरी भागातील प्रमाण ९०२ इतके आहे.

    म्हणजेच ग्रामीण भागात या वयोगटातील मुलींची घट ही १५ पॉईंटची आहे तर शहरी भागात ही घट ४ पॉईंटची आहे. मागील दशकात म्हणजे २००१ ते २०११ मध्ये १ हजार बालकांमागे दिल्ली राज्यात ग्रामीण भागात मुलींची संख्या सर्वात कमी झाली असून ती ८०९ इतकी आहे तर नागालँडमध्ये नागरी क्षेत्रात या वयोगटात लिंग गुणोत्तराचे सर्वात अधिक प्रमाण नोंदविण्यात आले असून ते १ हजार मुलांमागे ९७९ इतके आहे.

    महाराष्ट्राची ग्रामीण आणि शहरी भागातील स्थिती समजून घ्यायची असेल तर आपल्याला २०११ च्या जनगणनेनुसार समोर आलेली आकडेवारी अभ्यासावी लागेल.

    या जनगणनेनुसार राज्याची लोकसंख्या एकूण ११,२३,७२,९७२ इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण लोकसंख्येचे प्रमाण ६,१५,४५,४४१ तर शहरी भागाची लोकसंख्या ५,०८,२७,५३१ इतकी आहे. यामध्ये पुरुषांची लोकसंख्या ५,८३,६१,३७९ इतके आहे. ती ग्रामीण भागात ३,१५,९३,५८० इतकी आहे तर शहरी भागात २,६७,६७,८१७ इतकी आहे. राज्यात महिलांची एकूण लोकसंख्या ५,४०, ११,५७५ इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील महिलांची लोकसंख्या २,९९,५१,८६१ तर शहरी भागातील महिलांची लोकसंख्या २,४०,५९,७१४ इतकी आहे.

    दशकामध्ये राज्याच्या लोकसंख्येत १५.९९ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. यामध्ये ग्रामीण भागाची टक्केवारी १०.३४ तर शहरी भागाची २३.६७ टक्के इतकी आहे.या वाढीत पुरुषांची टक्केवारी १५.८० तर महिलांची टक्केवारी १६.२१ टक्क्यांची आहे.

    राज्यात शून्य ते सहा वयोगटात एकूण लोकसंख्या १,२८,४८,३७५ इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील लोकसंख्या ७४,४५,८५३ तर शहरी भागातील लोकसंख्या ५४,०२,५२२ इतकी आहे.

    यामध्ये मुलांची एकूण लोकसंख्या ६८,२२,२६२ इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील लोकसंख्या ३९,६१,४२० तर शहरी भागातील लोकसंख्या २८,६०,८४२ इतकी आहे.

    यामध्ये मुलींची एकूण लोकसंख्या ६०,२६,११३ इतकी आहे. ग्रामीण भागातील या वयोगटातील मुलींची लोकसंख्या ३४,८४,४३३ तर शहरी भागातील लोकसंख्या २५,४१,६८० इतकी आहे.

    महाराष्ट्राची एकूण साक्षरतेची टक्केवारी ८२.९१ टक्के इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण भागाचे प्रमाण ७७.०९ तर शहरी भागाचे प्रमाण ८९.८४ टक्के इतके आहे.

    एकूण साक्षरतेत पुरुषांची साक्षरतेची टक्केवारी ८९.८२ टक्के इतकी आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील पुरुषांची साक्षरतेची टक्केवारी ८६.३९ तर शहरी भागातील साक्षरतेची टक्केवारी ९३.७९ टक्के इतकी आहे.

    एकूण साक्षरतेत महिलांची साक्षरतेची टक्केवारी ७५.४८ टक्के इतकी असून यामध्ये ग्रामीण भागाचे प्रमाण ६७.३८ टक्के तर शहरी भागाचे प्रमाण ८५.४४ टक्के इतके आहे.

    बाप म्हणे लेकी तु गं साखरेचं पोतं. . .
    परि तुझ्या नशिबाला जामीन कोण होतं ? असं समजून मुलीच्या जन्माचा जामीन नाकारण्याच्या वृत्तीमुळे आज सामाजिक विषमतेची दरी रुंदावतंना दिसत आहे.

    राज्यातील १९९१ ते २०११ लिंग गुणोत्तराचे प्रमाण
    (एक हजार पुरुषांमागे महिला )
    १९९१- २००१ - २०११
    एकूण ९३४ - ९२२ - ९२५
    ग्रामीण ९७२ - ९६० - ९४८
    शहरी ८७५ - ८७३ - ८९९

    राज्यातील १९९१ ते २०११ लिंग गुणोत्तराचे प्रमाण
    (शून्य ते सहा वयोगट एक हजार मुलांमागे मुली )
    १९९१ - २००१ - २०११
    एकूण ९४६ - ९१३ - ८८३
    ग्रामीण ९५३ - ९१६ - ८८०
    शहरी ९३४ - ९०८ - ८८८

    या आकडेवारीचा अभ्यास केला तर असे दिसून येते की, १९९१ ते २०११ या कालावधीत महिलांच्या प्रमाणात दर हजार पुरुषांमागे ९३४ वरून ९२५ इतकी घट झाली आहे तर शून्य ते सहा या वयोगटात याच कालावधीत १ हजार मुलांमागे ९४६ वरून ८८३ इतकी मुलींची लक्षणीय घट झाली आहे.
    महाराष्ट्र : लिंग गुणोत्तरात टॉपचे पाच जिल्हे
    अ.क्र जिल्हा एकूण महिलांचे प्रमाण ग्रामीण भाग शहरी भाग
    १ रत्नागिरी १,१२३ - १,१४६ - १,०१३
    २ सिंधुदूर्ग १,०३७ - १,०४६ - ९८१
    ३ गोंदिया ९९६ - ९९८ - ९८४
    ४ सातारा ९८६ - ९९३ - ९५५
    ५ भंडारा ९८४ - ९८४ - ९८२

    महाराष्ट्र : लिंग गुणोत्तरात सर्वात खालचे पाच जिल्हे
    अ.क्र जिल्हा एकूण महिलांचे प्रमाण ग्रामीण भाग शहरी भाग
    १ मुंबई ८३८- - ८३८
    २ मुंबई उपनगर ८५७ - - ८५७
    ३ ठाणे ८८० - ९५४ - ८५९
    ४ पुणे ९१० - ९२७ - ८९९
    ५ बीड ९१२ - ९०९ - ९२६

    महाराष्ट्र : लिंग गुणोत्तरात टॉपचे पाच जिल्हे (शून्य ते सहा वयोगट )
    अ.क्र जिल्हा एकूण महिलांचे प्रमाण ग्रामीण भाग शहरी भाग
    १ गडचिरोली ९५६ - ९६१ - ९१८
    २ चंद्रपूर ९४५ - ९५८ - ९१९
    ३ गोंदिया ९४४ - ९४७ - ९२७
    ४ रत्नागिरी ९४० - ९४२ - ९२८
    ५ भंडारा ९३९ - ९४४ - ९१५
    महाराष्ट्र : लिंग गुणोत्तरात सर्वात खालचे पाच जिल्हे शून्य ते सहा वयोगट )
    अ.क्र जिल्हा एकूण महिलांचे प्रमाण ग्रामीण भाग शहरी भाग
    १ बीड ८०१ - ७८९ - ८४८
    २ जळगाव ८२९ - ८३० - ८२७
    ३ अहमदनगर ८३९ - ८३७ - ८४८
    ४ बुलढाणा ८४२ - ८४१ - ८४७
    ५ कोल्हापूर ८४५ - ८४२ - ८५२

    ही आकडेवारी पाहिली तर देश आणि राज्यातील लिंग गुणोत्तराचे प्रमाण लक्षात येते. याचा समिक्षात्मक अभ्यास केला तर पुरुषांच्या तुलनते महिलांचे आणि शून्य ते सहा वयोगटात मुलांच्या तुलनेत मुलींचे दर हजारी प्रमाण कमी होत असून ती चिंतेची बाब आहे.सामाजिक विषमतेची दरी आणखी वाढू द्यायची नसेल तर सावधान ! आत्ताच या गोष्टीला गांभीर्याने घेऊन पाऊले उचलण्याची गरज आहे.

    असं का? याचं उत्तर शोधण्याची आता खरी वेळ आलीय. खरचं मुला-मुलीत फरक असतो? कुठल्या क्षेत्रात मुली, मुलांच्या तुलनेत मागे आहेत? आज किती आई-वडिल मुलांपेक्षा मुलींकडे जास्त राहातात किंवा किती मुली आई वडिलांचा म्हतारपणचा आधार झाल्या आहेत हे जर पाहिलं तर अनेक लोकांकडे, कुटुंबाकडे याची उत्तरं आपल्याला नक्कीच मिळतील.

    बचतगटातील महिलांपासून अवकाशात भरारी घेणाऱ्या अंतराळवीरांपर्यंत मुलींनी विविध क्षेत्रात मिळवलेलं यश पाहिले तर मुला-मुलीत करण्यात येत असलेला भेदभाव किती तकलादू आहे हे लक्षात येतं. सर्वांगीण विकासाच्या प्रक्रियेत महिलांना सहभागी करून घेतल्याशिवाय पुढे जाता येत नाही, हे आता सगळ्यांना पटु लागलं आहे. महाराष्ट्रासारख्या पुरोगामी राज्याला स्त्री शिक्षण आणि स्त्री समानतेची फार मोठी परंपरा लाभली आहे. क्रांतीज्योति सावित्रीबाई फुलेंपासून अलिकडच्या काळात मॅगसेसे पुरस्कार विजेत्या नीलिमा मिश्रा यांच्यापर्यंत महिलांचे काम पाहिले तर महिलांनी कौटुंबिक विकासाबरोबर सामाजिक विकास आणि सामाजिक सुरक्षिततेसाठी दिलेलं योगदान लक्षवेधी ठरतं.

    अलिकडच्या काळात शासनासमवेत अनेक स्वंयसेवी संस्था सक्रीयपणे स्त्री भ्रूण हत्या थांबविण्यासाठी योगदान देताना दिसत आहेत. यामध्ये पहिलं ताट तिला, चला मुलींचे स्वागत करू या, नकोशी होतेय हवीशी, राखीसाठी बहिण हवी यासारखे नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबविण्यात येत आहेत. गर्भलिंग चिकित्सा प्रतिबंधक कायद्याचीही राज्यात अंमलबजावणी सुरु आहे. परंतु सर्व प्रश्न कायद्याने सुटतात असं अजिबात नाही. त्यासाठी गरज आहे ती मानसिकता बदलाची.

    गावात नदी आणि घरात मुलगी असायलाच हवी अशी जुनी जाणती माणसं नेहमी म्हणायची. नदी हे जीवनाचं, समृद्धीचं प्रतिक तर घरात मुलगी असणं हे हासू-आसू, फॅशन,कला-साहित्य-संस्कृती, नाविन्य, नात्यातल्या जिव्हाळ्याचा रेशीमबंध जिवंत असल्याचं प्रतीक. म्हणूनच तर घरात मुलगी झाली तर लई झाल्या लेकी नको म्हणू बापा, उडूनिया जाईल तुझ्या चिमण्यांचा ताफा. . . असं सांगून ही माणसं मुलीच्या जन्माचं स्वागत करायला लावायची. आज पुन्हा हीच संस्कृती, हाच विचार समाजमनात रुजवायचा असून मुलीच्या जन्माचं स्वागत करायचंय. . . कळ्यांना अवेळी खुडण्याआधी पूर्ण उमलू द्यायचंय. राष्ट्रीय बालिकादिनाच्या निमित्ताने आपण ही शपथ घेऊया !



  • डॉ. सुरेखा मुळे  







  • 'महान्यूज ' वरून साभार

    Follow us by Email Absolutely FREE

    Share for Care

    आपण ह्या ब्लॉगच्या URL लिंक्स शेअर केल्यात तर आम्हाला आनंदच वाटेल.
    You can share the links to this blog.

    हे पोस्ट वाचणाऱ्यांनी हेही वाचलेत